Beynəlxalq Ana Dili Günü: Məqalə

Dil hər bir xalqın, millətin milli kimliyidir. Xalqın və dövlətin keçmişi, bu günü, gələcəyi, dərin xəzinəsidir. Dil bir növ milli mənsubiyyətin sübutudur. Bir xalqı dilsiz təsəvvür etmək mümkünsüzdür. Çünki birliyin əsas ünsürü dildi. Azərbaycan dili də elə dillərdəndir ki, bu dilin yaşaması uğrunda yüzlərlə yazıçı, şair, jurnalist, siyasi xadimlər mübarizə aparmış, həll yolu axtarmışdılar. Buna sübut olaraq ilk milli mətbuatımız olan "Əkinçi" qəzetini göstərə bilərik. Həsən bəy Zərdabinin böyük çətinliklərlə ərsəyə gətirdiyi bu qəzet ana dilimizin gələcək taleyi üçün , milli mətbuatımız üçün işıqlı bir yol oldu.

Mətbuatımızda dərin izlər qoyan "Molla Nəsrəddin", "Füyuzat" jurnalı da bu yolun davamçıları hesab olunurlar. Onlar yalnız ana dilimizin önəmini vurğulamır, həmdə xalqı təhsilə, birliyə, maarifçiliyə çağırırdı. Mətbuatda Cəlil Məmmədquluzadə, Əli bəy Hüseynzadə, Ömər Faiq Nemanzadə kimi şəxsiyyətlər mübarizədə olmuş və bu mübarizələri nəticəsiz qalmamışdır.

Milli mətbuatımızda olduğu kimi ədəbiyyatımızında dərin tarixi var. Belə ki, ana dilinin mövcudluğu qədim köklərə malik olan "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanında özünü göstərmişdir.

  Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, İzəddin Həsənoğlu, Cahanşah Həqiqi kimi şəxsiyyətlər qədim dövr ana dilini öz əsərlərində əks etdirmişdilər. Bu gün onların əldə qalan əsərləri dilimizlə bağlı ilk nümunələrdən hesab olunur.

  Tarix boyu yeniliklərə gənclər və uşaqların maraq göstərməsini istəyən şair və yazıçılarımız onları əsərlərində yeniliyə, elmə, təhsilə, ən əsası dilimizin varlığını mənimsəyib, qorumağa çağırırdılar. Nəriman Nərimanov, Cəlil Məmmədquluzadə, Abdulla Şaiq, Mirzə Ələkbər Sabir belə  şəxsiyyətlərdəndir. Hətta onlar ana dilimizdən məharətlə istifadə edərək satirik-yumoristik üslubda yazaraq tənqid etdikləri problemləri gülüş hədəfinə çevirirdilər.

Bu gündə həmin yazıçı və şairlərin əsərləri uşaqlar və gənclər tərəfindən maraqla oxunur.

 Azərbaycan dilinin dövlət dili olmasıyla bağlı bir çox addımlar atılmışdır. Ən əsas addımlardan biri  Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə olmuşdur.

Ümumilli Heydər Əliyev dilimizin qorunması, inkişafı üçün 2002-ci il sentyabrın 30-da “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” qanun qəbul etmişdi.

 1999-cu ilin noyabrında Banqladeş səfirinin təşəbbüsü ilə UNESCO tərəfindən fevralın 21-i Beynəlxalq Ana Dili Günü elan edilib.

Lamiyə Cənnətzadə